Na ndiqni

Opinione

Me rastin e 50 vjetorit të demonstratave të vitit 1968 për flamur dhe të drejtat tjera të shqiptarëve në Kosovë

Nga: Gani I. Mehmeti Më: 26 nëntor 2018 Në ora: 12:43
Fakluteti Filologjik në Prishtinë, nga këtu kanë filluar demonstratat e vitit 1968

Viti 2018 është shpallur vit i Skënderbeut, vit i Demosntratave të Studetëve për Flamur e të drejta të shqiptarëve në Kosovë dhe 50 vjetori i Konsultës Gjuhësore të Prishtinës, e, është edhe 110 vjetori i Kongresit të Manastirit, ku u vendos Alfabeti i Gjuhës shqipe për të gjithë shqiptarët, me të cilin shërbehemi edhe sot.mëshekulli nga Konsulta Gjuhësore e

Vallë, sa është bërë në kët drejtim? Sidomos në 50-vjetorin e demonstratave? Për hesapin tim është bërë shumë-shumë pak, ose aspak. Ne nuk lexuam asgjë rreth këtyre demonstratave shumë të rëndësishme, ku zënë fill shumë çështje të Shqiptarëve, sidomos të Kosovës, por ndoshta edhe më gjërë.

Nga, pothuaj asnjë të drejtë që nuk kishin shqiptarët deri më  atë kohë, demonstratat e vitit 1968 për Flamur, për të drejta më të shumta, për shkollim në gjuhën shqipe e deri në kërkesën edhe të hapjes së  Universitetit në Kosovë, ngadalë, por u panë rezultatet e këtyre demonstratave, në të cilat u vra një i ri dhe u plagosën me dhjetëra demonstruaes, qoftë nga policia, nga ushtria e edhe nga civilë serbë që demonstruesit po i gjuanin nga banesat e tyre prej balkoneve të pallateve ku po banonin, me armë e me gjësende të forta, që i kishin në vendet kyçe, sidomos përpara Sekretariatit për Punë të Brendshme të Kosovës në Prishtinë dhe përballë burgut. Zatën, këtu edhe ishin plagosur të shumtit e demonstruesve.

Ne po e kalojmë vitin pa shkruar për akëcilin që ka marrë pjesë në demonstrata, e që vlen të shkruhet si për të rënin Murat Mehmeti, ashtu edhe për të plagosurit në këto demonstrata e për ortganizatorët.

Njëri nga të plagosurit këtu, për të cilin e kemi fjalën , është:

Image
Miftar Krasniqi – ose Tal Kosova

Miftar Krasniqi t'i pëlqen të quhet  dhe të thërritet TAL KOSOVA, e ne nuk ia prishim, pse e meriton, jo për huqet tona.

Tal Kosova, i lindur më 29. 07. 1948, vjen nga fshati Pakashticë e Epërme e Podujevës. Deri sa Gjyshi i tij (Halit Tali) dhe të parët e tij, po jetonin në Pakashticën e Poshtme. Një realitet i hidhur. Por, pas turkut, pa mëmëdhe na lanë serbët. Kë e vranë, kë e prenë, kë e masakruan e kë e lanë pa mëmëdhe, duke e përndjekur nga trojet etnike të tyre, siç na mëson historia jo e lergët.

Pas vitit 1912, serbi na përzuri nga vendbanimet tona, kështu edhe Halit Talit, gjyshit të Tal Kosovës, i kishin marrë serbët tokën e rrafshët e pjellore në Pakashticën e Poshtme dhe ky ishte detyruar të dilte e të zinte vend ku do që të mund të  vendosej në perëndim të kodrës te Gurët e Bardhë, afër Gimajve të fshatit Sylevicë, në trekufirin Pakashticë – Sylevicë – Repë. Këtu, si larg botës,  lindi Tal Kosova dhe lëshoi shtatin e tij deri sa mbaroi tetëvjeçaren e pastaj u shpërngulën në Shkabaj.

Miftari, pjesëmarrës dhe i plagosur në demonstratat e vitit 1968, rrëfen:

Për mbajtjen e demonstratave në Prishtinë kemi qenë të informuar më 26 nëntor. Po këtë ditë na është lexuar kënga dhe parollat që do të thuhen në demonstrata. Është caktuar edhe koha kur fillon. Në orën 15 e 45 minuta, para Fakultetit Filozofik në Prishtinë. Më kujtohet kënga Eni në demonstrata.

Njëherit, edhe parollat ishin: Vetëvendosje, Barazi, Kosova Republikë, Kushtetutë, duam Universitetin, Flamurin, Gjuha dhe Flamuri!

Të nesërmen,  në orën 15 e 45 minuta kemi defiluar pranë Fakultetit Filozofik.

Këtë kohë ka qenë qyteti shumë i stërngarkuar me njerëz. Do të thotë se e kishin marrë vesh për organizim të demosntratave. Këtë kohë pranë Fakultetit Filozofik kanë defiluar flamujt shqiptarë,  që unë nuk kam mundur t’ i njohë ata njerëz  kush i bartnin flamujt. Mirëpo, ne me shpejtësi kemi defiluar dhe kemi shkuar në drejtim të flamujve. Ka qenë një rrëmujë e madhe drejt flamujve: i kemi përqafuar, kemi brohoritur për flamurin. Kemi vrapuar drejt tyre që të mos bien në sy në organet e brendshme. Pastaj kemi filluar të lëvizim në drejtim të qytetit me  brohoritje të vazhdueshme të parollave të lartcekura.

Lëvizja ishte shumë e ngadalshme sepse masa ishte e madhe në numër. Në të dy anërt e rrugës ka filluar përcjellja e policëve. Ishte një kënaqësi e vërtetë e kësaj ndjenje dhe veprimi.

Image
Miftar Krasniqi – ose Tal Kosova

Defilimi nëpër qendër të qytetit është përsëritur disa herë ndërmjet  ndërtesës së tashme të RTK dhe Teatrit Kombëtar. Për një moment, para Teatrit janë lajmëruar  për diskutim: Adil Piereva, Osman Dumoshi, Xheladin Rekaliu. Pas diskutimeve është bërë sulmi nga ana policore dhe turma është drejtuar kah  Fakultetit Filozofik. Pranë Fakultetit janë vendosur flamujt shqiptarë. Për diskutim prapë janë lajmëruar Osman Dumoshi, Adil Pireva, Fehmi Agani, Martk Krasniqi, Skënder Kastrati, Salatin Novosella e të tjerë.

Mark Krasniqi ka kërkuar të shpërndahemi se ishim të rrezikuar nga policia. Fehmi Agani kërkonte ashtu,  se ishim në shënjestër të policisë. Ne kemi brohoritur vetëm Kushtetutë, Republikë, Vetëvendosje. Këtu rrjedh komunikata se janë mbyllur Fehmi Pashkolli dhe Adil Pireva ne burg. Ne kemi kërkuar që ata të lirohen dhe të paraqiten para turmës, që të siguroheshim se janë liruar. Nuk janë paraqitur. Atëherë ne u bindëm se ata janë burgosur në burgun famëkeq qendror të policisë në Prishtinë (92) dhe përnjëherë është lajmëruar një person, emri i të cilit nuk më kujtohet, se ne duhet t’i drejtohemi burgut dhe ata dy njerëz të lirohen si qytetarë të lirë. Turma është nisur në drejtim të burgut. Terri veç kishte kapluar qytetin. Lëvizja ishte masive në drejtim të burgut me parolla e flamuj përpara.

Kemi mbërri para burgut. Në atë moment na ka ndalë policia dhe ne kemi paraqitur kërkesën. Nuk janë pajtuar me kërkesën dhe kanë filluar të shtënat në masë. Në këtë moment jam gjendur në rreshtin e parë. Më kujtohet se ishte rrëmujë nga lotsjellësi dhe nga armët, nga ulërima e njerëzve.

Vërehej se nga ballkoni gjuheshim me saksi lulesh, me armë e gjësende tjera të forta! Ne filluam të tërhiqeshim. Unë në këtë moment kam dëgjuar se jam përfshirë nga të shtënat në këmbën e majtë! Nuk kam mundur të eci dhe kam rënë përtokë. Aty më kanë tërhequr shokët e mi, me të cilët ishim bashkë, Bislim Ibishi, Kadri Ibishi, Ilaz Selmani, Idriz Kutllovci, Zeqir Shalaku me të cilët kam qenë vazhdimisht. Më kanë tërhequr deri tek Shtabi i Ushtrisë në Prishtinë. Aty ka ardhur një veturë me ngjyrë të zezë. Mua më kanë vendosur në karrigen e parë. Mbrapa kanë qenë tre njerëz. Ai në mes ka qenë i kërrusur, nga shpina i shihej gjakderdhja e madhe që po i shkonte. Kur kemi mbërri tek rrethi i spitalit vozitësi i ka pyetur:

Si e ndien veten ky personi?
Ky vdiq! - është përgjigjur tjetri. Ai ishte Murat Mehmeti nga Barileva. Unë në një veturë me të kam shkuar në spital. Në spital na kanë shtrirë në dy dhoma. Ishim gjithsej rreth 24-25 veta. Kemi qenë të shtrirë në dy dhoma të gjithë të plagosurit nga armët e zjarrit, nga lotsjellësi dhe nga armët e gjuetisë. Unë kam qenë plagosur nga arma e gjuetisë me dy t’ thashme.

Meritojnë falënderim shumë mjekët, të cilët janë përkujdesur tërë natën dhe kanë punuar me vetëmohim e pa kurrfarë përtese, të gjithë mjekët shqiptarë. Ata  na i kanë marrë të gjitha shënimet në spital, që mund të ekzistojnë. Gjatë tërë natës kemi pasur vizita nga njerëz të ndryshëm, ndërsa të nesërmen kemi qenë të bllokuar nga policia në dhomë. Unë kam qëndruar dy net dhe dy ditë dhe pastaj jam liruar mbasi plaga nuk ishte për rrezik jete.

Kam qenë nxënës në Shkollën e Mesme Bujqësore, ku drejtor ishte Luba Popoviqi nga Nishi, prej të cilës më ka përjashtuar. Njëkohësisht, disa ditë kam qenë larguar  edhe nga shtëpia dhe kam qëndruar tek dajat për hir të sigurisë. Në shtëpi na kishin vizituar dhe kishin pyetur policia për mua një ditë, por unë nuk isha aty dhe më nuk ishin dukur.

Shkollimin pastaj e kam vazhduar vitin tjetër në të njëjtën shkollë, kur drejtori Luba Popoviqi ka shkuar, dhe në vend të tij ka ardhur Sylejman Prestreshi, i cili, edhe pse ka ditur për pjesëmarrjen time në demonstrata, ai ka heshtur dhe ka bërë të mundshme të vazhdojë shkollimin.

Image
Fshati Pakashticë i Epërm, pjesa jugore e fshatit, fotografuar nga Arat e Stefanit.

Mbas mbarimit të shkollimit të mesëm, kam vazhduar studimet në Fakultetin për Mbrojtje dhe Siguri në Beograd. Pa i mbaruar  ato plotësisht, unë u ktheva si mësimdhënës në Shkollën time të mesme, ku e kisha kryer më herët. Këtu më pranuan, mirëpo, kur kam filluar punën, pas një jave, tani ishte drejtor një Kecojeviq. Ai më thirri dhe më tha:

A je ti Miftar Krasniqi?

Po, - i përgjigjem unë.

A ke qenë pjesëmarrës në demonstratat e vitit 1968?

Po, - i kam thënë.

Ti nuk mund të punosh këtu, sepse ti ndiqesh nga policia!

Mbas këtyre fjalëve u ktheva në Shkollën Fillore “Zenel Hajdini” ku kam punuar si arsimtar i kimisë, dhe më vonë në “Asim Voksh”.

Kecojeviqi nuk më ka njohur, por atij i tergon një arsimtar i edukatës fizike. Ai më ka njohur në figurë.

Shokët e Talit me të cilët ishte në demonstrata që i kujtohen sot, ishin:

Shani Sejdiu - sot gazetar në RTK, Haki Kosumi – historian në Institutin e Historisë në Prishtinë, Bahtir Kadrili, po ashtu, historian,  Fran Çuni - ka mbaruar Shkollën e Lartë Kimi – Biologji dhe ka punuar në Prizren, Idriz Kutllovci – biolog, Smajl Hashani ka kryer Fakultetin e Edukatës Fizike, Shpëtim Marku, Ilaz Selmani, i afërt me të vrarin në këto demonstrata - Murat Mehmetin nga Barileva, Bislim Ibishi e Faik Hamiti nga Shkabaj, Rifat Konushefci, etj.

I plagosur ka qenë në fytyrë Skënder Kastrati, të plagosurit sapo e shihnin veten më mië, po e linin spitalin e po shkonin në shtëpi, ku po mjekoheshin ilegalisht, sepse nuk u besohej organeve të shtetit se nuk do t’i burgosnin.

Demonstruesit janë plagosur nga ballkonet e banesave para burgut në Prishtinë, ku kishin shkuar të kërkonin lirimin e shokëve të tyre të burgosur.

Shokët flasin për shokun

Kënga hit e domonstratave në vitin 1968 ishte FRYNË MURLANI ME STUHI, që edhe ishte përputhur në 500 vjetorin e vdekjes të heroit Kombëtar Shqiptar – Gjergj Kastriotit -  Skënderbeut, një frymëzim i madh për rininë shqiptare:

Frynë murlani me stuhi
Qielli bumbullonte
Nën Flamurin kuq e zi
Skënderbeu luftonte

Hej, trim, o Skënderbe
O krenari shqiptari
Me çliru Atdheun
N’luftë je nisë ma i pari

T’japim besën t’gjithë sa jemi
Trim, o Skënderbe
Për Atdhe jetën shqiptari
E jap si me le…

Komentet
Më të lexuarat
Sondazh A mendoni se qytetarët e Kosovës do të lëvizin pa viza këtë vit?
test